हराएको उज्यालो

शून्यको यो महासागरमा म एक्लै डुबिरहेको छु, जहाँ न कुनै किनारा छ, न त कुनै निश्चित दिशा। हिजोसम्म मेरा आँखाहरूमा सपनाका यति धेरै नक्साहरू कोरिएका थिए कि मलाई लाग्थ्यो यो सारा ब्रह्माण्ड मेरा लागि एउटा सानो खेलमैदान मात्र हो। म दौडिरहेको थिएँ— एउटा यस्तो दौड जहाँ विश्रामको कुनै स्थान थिएन, जहाँ केवल विजयको उन्माद, रगतको राप र सफलताको अन्धो रन्को थियो। मैले तय गरिसकेको थिएँ कि म यो सहरको सबैभन्दा अग्लो भवनको छतमा उभिएर क्षितिजलाई आफ्नै मुठ्ठीमा कैद गर्नेछु। मेरा ती भित्ताभरि टाँसिएका 'भिजन बोर्ड'हरू, मेरा मल्टि-मिलियन डलरका प्रोजेक्टहरू, र ती दश वर्षपछिका भव्य योजनाहरू— ती सबै आज कहाँ बिलाए? के ती सबै केवल एउटा सुन्दर तर भयानक भ्रम थिए? आज म आफ्नै कोठाको भूगोलसँग यसरी अपरिचित भएको छु कि एउटा सामान्य कुर्सीसम्म पुग्न पनि मलाई हजार पटक सोच्नुपर्छ, हातहरू हावामा फैलाएर शून्यता छाम्नुपर्छ। कस्तो विडम्बना! जो मान्छे हिजोसम्म हजारौंलाई बाटो देखाउने सामर्थ्य राख्थ्यो, ऊ आज आफ्नै पैतालामुनिको समथर जमिनसँग पनि डराइरहेको छ। यो अँध्यारो केवल प्रकाशको अनुपस्थिति मात्र होइन रहेछ, यो त मेरो अहङ्कारको एउटा ठूलो र कुरूप पतन रहेछ। मलाई लाग्थ्यो म समय र प्रकृतिभन्दा धेरै माथि छु, तर एउटा सानो स्नायुको गडबडीले मेरो सारा साम्राज्यलाई ताशको महलझैं एकै झट्कामा खरानी बनाइदियो। अहिले म यो सन्नाटामा आफ्नै मुटुको धडकन सुन्छु, जुन कुनै बेला सफलताको हतारोमा निकै तीव्र गतिमा धड्किन्थ्यो, तर अहिले यो धडकनमा एउटा अनौठो र चिसो भय छ। बाहिर सहर अझै पनि त्यस्तै कोलाहलपूर्ण होला, गाडीहरू गुडिरहेका होलान्, मान्छेहरू आ-आफ्नो गन्तव्यतिर हतारिरहेका होलान्, तर मेरो लागि समयको गति टक्क रोकिएको छ। घडीको टिक-टिक आवाजले मलाई हरेक सेकेन्ड गिज्याइरहेझैं लाग्छ, मानौं त्यसले भनिरहेको छ— 'हेर, तिम्रो समय त अझै चल्दैछ, तर तिम्रो संसार भने मरेको छ।'
हिजोसम्म मलाई नीलो आकाश, हरियो वनस्पति र सुनौलो झुल्के घामको कुनै कदर थिएन, किनकि ती त सधैं त्यहीँ थिए, सित्तैमा उपलब्ध थिए। मैले त केवल डलरका नोटहरूको हरियो रङ र शेयर मार्केटको ग्राफमा उक्लने रातो रङ मात्र हेर्न जान्दथेँ। आज मलाई त्यो एउटा सामान्य घामको मधुरो किरण देख्न पाए हुन्थ्यो भन्ने आशक्तिले भित्रभित्रै डढाइरहेको छ। रङहरू अब मेरो स्मरणको तल्लो तहबाट बिस्तारै धमिलिँदै गइरहेका छन्। कस्तो हुन्छ रातो रङ? कस्तो देखिन्छ सेतो? के अब मेरो बाँकी जीवन केवल यो कालो रङको दास बनेर बित्नेछ? म झ्यालको छेउमा जान्छु, हावाको स्पर्श महसुस गर्छु, तर त्यो हावाले बोकेर ल्याएको दृश्यको सुगन्ध म पाउन सक्दिनँ। मेरो भित्री चक्षुमा अझै पनि ती भव्य महलहरू र चिल्ला गाडीहरूको तस्बिर नाचिरहेका छन्, तर वास्तविकतामा म एउटा अन्धकारको अनन्त गुफामा थुनिएको बेसहारा कैदी भएको छु। कहिलेकाहीँ मलाई लाग्छ, यो सबै एउटा भयानक ऐंठन हो, एउटा नराम्रो सपना

 हो। म भोलि बिहान आँखा खोल्नेछु र सबैथोक पहिले जस्तै हुनेछ। म फेरि ऐना अगाडि उभिएर आफ्नो टाई मिलाउनेछु, आफ्नै तीक्ष्ण र घमण्डी आँखाहरूमा हेरेर मुस्कुराउनेछु र भन्नेछु— 'आलोक, आज तिमीले यो संसारलाई फेरि एकपटक आफ्नो खुट्टा मुनि राख्नुछ।' तर बिहान हुन्छ, चराहरूको चिरबिर सुनिन्छ, आमाको भान्छाको आवाज सुनिन्छ, तर मेरो आँखाको पर्दा उघारिँदैन। त्यो अन्तिम बिहानको मलाई अझै स्पष्ट सम्झना छ, जब म अफिस जान हतारिँदै गाडीको चाबी खोज्दै थिएँ र अचानक मेरो नजरको अगाडि एउटा कालो पर्दा खस्यो। मलाई लाग्यो सायद कतै बत्ती निभ्यो, तर बत्ती त संसारको निभेको थिएन, मेरो आफ्नै जीवनको निभेको थियो। डाक्टरका ती चिसो र यान्त्रिक शब्दहरू अझै पनि मेरो कानमा सिसा फुटेझैं गुन्जिरहेका छन्— 'हामीले धेरै प्रयास गर्यौं, तर दृष्टि फर्काउन असम्भव छ।' असम्भव? मेरो शब्दकोशमा त यो शब्दको अस्तित्व नै थिएन। मैले त हरेक असम्भव पर्खालहरूलाई भत्काउँदै यहाँसम्मको उचाइ तय गरेको थिएँ। तर आज यो एउटै 'असम्भव' शब्दले मलाई मेरो वास्तविक औकात देखाइदिएको छ। म अब अरूको सहारा विना एक कदम पनि चल्न सक्दिनँ। कसैले हात समातेर बाटो क्रस गराइदिँदा मेरो पुरुषार्थ कता लुक्छ, मलाई थाहा छैन। कसैले 'बिचरा' भन्दा मेरो मुटुमा हजारौं बिच्छीले टोकेझैं हुन्छ। मलाई कसैको सस्तो दया चाहिएको होइन, मलाई त मेरो त्यही पुरानो संघर्ष र त्यही पुरानो अहंकार नै चाहिएको हो।
यो महा-अन्धकारमा मान्छेका आवाजहरू पनि अनौठो गरी बदलिँदा रहेछन्। मान्छेको स्पर्शमा अब म स्वार्थ र दयाको फरक सजिलै महसुस गर्न सक्छु। हिजो जो मान्छेहरू मेरो एउटा इशारामा झुक्थे, आज उनीहरूको स्वरमा एउटा नमीठो उपेक्षा र झर्को सुन्छु। सायद उनीहरूलाई लाग्छ कि दृष्टि गएपछि मेरो बुद्धि र मेरो व्यक्तित्व पनि सँगै खरानी भयो। हो, म देख्न सक्दिनँ, तर म महसुस त गर्न सक्छु नि! म यो शून्यताको गहिराइमा पुगेर जीवनको एउटा यस्तो कुरूप तर वास्तविक सत्य देखिरहेको छु, जुन मैले आँखाहरू सग्लो हुँदा कहिल्यै देखिनँ। मैले मान्छेहरूलाई केवल मेरो सफलताका साधनको रूपमा मात्र देखें, सम्बन्धहरूलाई केवल माथि उक्लने सिंढीको रूपमा मात्र प्रयोग गरें। आज ती सबै सिंढीहरू मक्किएर भाँचिएका छन्। म नितान्त एक्लो छु। यो एक्लोपनमा म आफ्नै विगतको प्रेतसँग कुरा गर्छु। के साँच्चै म सफलताको शिखरतिर जाँदै थिएँ? या म केवल एउटा यस्तो खाडलतिर जाँदै थिएँ जहाँ उज्यालोको कुनै गुन्जायस थिएन? सायद यो अन्धकारले मलाई रोक्न खोजेको हो, मलाई बाहिरी चमकधमकबाट मुक्त गरेर आफैंभित्रको फोहोर हेर्न बाध्य पारेको हो। तर यो जीवनोपयोगी पाठ सिक्नका लागि मैले यति ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्छ भन्ने सोचेको थिइनँ। मेरो आँखाको ज्योतिसँगै मेरा सबै रङ्गीन सपनाहरू पनि एकैसाथ बिलाएका छन्। अब मेरो लक्ष्य एउटा भव्य उद्योगपति बन्नु होइन, अब मेरो लक्ष्य त केवल यो अँध्यारोसँग मितेरी लगाउनु र आफ्नै पाइलाहरूको पदचाप चिन्नु भएको छ। पीडा त तब चरम सीमामा पुग्छ, जब म

 आफ्नी आमाको अनुहार सम्झने असफल प्रयास गर्छु। उहाँको थकित स्वर त सुन्छु, उहाँको हातको स्नेही स्पर्श पनि पाउँछु, तर उहाँको त्यो ममतामयी अनुहारको पछिल्लो तस्बिर मेरो मस्तिष्कको एउटा अँध्यारो कुनामा धमिलो हुँदै गइरहेको छ। कतै मैले उहाँको मुस्कानको त्यो दिव्य चमक सधैंका लागि बिर्सिएँ भने? कतै मैले यो संसारको सुन्दरताको अन्तिम स्मृति नै गुमाएँ भने? यो विस्मृतिको डरले मलाई रातभरि सुत्न दिँदैन। म हातले भित्ता छाम्छु, कोठाका सजावटका सामानहरू छाम्छु र तिनको रङ र आकार कल्पना गर्छु। यो कल्पनाको संसार पनि कति सीमित र कति पीडादायी छ।
म कतिन्जेल यो यादहरूको उधारो सहारामा बाँचूँ? मलाई त नयाँ दृश्यहरू र नयाँ उचाइहरू हेर्नु थियो, मलाई त नयाँ देशहरूका क्षितिज चुम्नु थियो, मलाई त आफ्नै सफलताको भव्य उत्सव आफ्नै सग्ला आँखाहरूले हेर्नु थियो। तर अब मेरो उत्सव त केवल एउटा अँध्यारो कोठाको कुनामा बसेर विगतका भग्नावशेषहरू गन्नु मात्र भएको छ। हे ईश्वर! यदि कतै तिम्रो अस्तित्व छ भने, के तिमीलाई मेरो यो लाचार अवस्था देखेर अलिकति पनि दया लाग्दैन? के तिमीले मेरो सानो अहङ्कारलाई तोड्नका लागि यति क्रूर र हृदयविदारक उपाय नै अपनाउनुपर्थ्यो? म त केवल आफ्नो क्षमताको प्रदर्शन गरिरहेको थिएँ, म त केवल यो संसारमा आफ्नो एउटा सानो चिनारी बनाउन खोज्दै थिएँ। मैले कसैको के बिगारेको थिएँ र? तर फेरि सोच्छु, यो निरर्थक आक्रोश र यो बाँझो गुनासोले के मलाई मेरो हराएको उज्यालो फिर्ता दिन्छ र? म जति धेरै यो अनन्त अन्धकारसँग लड्छु, उति नै धेरै म यसको गहिरो दलदलमा फस्दै जान्छु। अब मैले यो शून्यतालाई नै आफ्नो नयाँ संसार मान्नुपर्नेछ। मैले अब आँखाहरूले होइन, कानका श्रवण शक्तिले यो संसारलाई हेर्न र बुझ्न सिक्नुपर्छ। हातका स्पर्शले मेरो नयाँ संसारको नक्सा कोर्नुपर्छ। गन्धले बदलिँदो मौसम र फूलहरूको रङ चिन्नुपर्छ। सफलताको शिखर अब मेरो लागि ती सिमेन्टका अग्ला भवनहरू होइनन्, बरु यो असह्य मानसिक पीडाबाट बाहिर निस्कनु र फेरि एकपटक हाँस्न सिक्नु नै मेरो लागि सबैभन्दा ठूलो सफलता हुनेछ।
हिजो म बाहिरको संसार जित्न उन्मत्त भएर हिँडेको थिएँ, आज मलाई आफ्नै भित्रको यो अथाह र डरलाग्दो अँध्यारोलाई जित्नु छ। म देख्न सक्दिनँ, तर म अझै पनि सोच्न सक्छु। म अझै पनि गहिराइमा पुगेर महसुस गर्न सक्छु। मेरा भौतिक आँखाहरू बन्द भए पनि मेरो जीवनप्रतिको दृष्टिकोण अब पहिलेभन्दा धेरै सफा र स्पष्ट भएको छ। सायद यही नै मेरो नयाँ र वास्तविक यात्राको सुरुवात हो। म अब यो अँध्यारोलाई सरापेर आफ्नो अमूल्य समय खेर फाल्ने छैन, बरु यो अँध्यारोभित्रै एउटा सानो तर कहिल्यै ननिभ्ने दीप बाल्ने प्रयास गर्नेछु— आफ्नै धैर्य, विवेक र साहसको दीप। मलाई राम्रोसँग थाहा छ, अब मेरो अगाडिको बाटो पटक्कै सजिलो छैन, हरेक पाइलामा म ठक्कर खानेछु, हरेक मोडमा म लड्नेछु, तर म हार मान्ने छैन। म लड्नेछु, तबसम्म जबसम्म मेरो आत्माले यो अन्धकारलाई स्वीकार गरेर यसैभित्र एउटा नयाँ प्रकाश

 र एउटा नयाँ शान्ति भेट्दैन। सफलताको शिखर अब मेरो लागि एउटा उचाइ मात्र होइन, यो त एउटा गहिराइ हो— आफ्नै अस्तित्वको सबैभन्दा गहिरो र शुद्ध गहिराइ। म त्यहीँ पुग्नेछु, आफ्ना आँखाहरू सधैंका लागि बन्द गरेरै भए पनि, म त्यहीँ पुग्नेछु। यो अन्धकार मेरो अन्त्य होइन, यो त मेरो पुनर्जन्मको एउटा पीडादायी प्रसव वेदना मात्र हो। मलाई अब उज्यालोको खोजीमा कतै भौंतारिनु छैन, किनकि मैले बुझिसकें कि साँचो उज्यालो त बाहिर होइन, मेरै भित्र कतै सुतिरहेको छ। अब म त्यही भित्री ज्योतिलाई ब्युँझाउनेछु र यो शून्य संसारलाई फेरि एकपटक आफ्नै अर्थ र आफ्नै रङले सजाउनेछु। मेरो आँखाको ज्योति गएको होला, तर मेरो जिन्दगीको कथा अझै सकिएको छैन, यो त केवल एउटा नयाँ र गम्भीर अध्यायको सुरुवात मात्र हो। म हिँड्नेछु, हातले भित्ता छाम्दै भए पनि, म आफ्नो गन्तव्यसम्म पुगेरै छोड्नेछु। यो अँध्यारोलाई म मेरो हार होइन, मेरो जितको नयाँ परिभाषा बनाउनेछु। अब मलाई कसैको दयाको आँसु होइन, मेरै संघर्षको पसिना प्यारो छ। म बाँच्नेछु, अझ सशक्त भएर बाँच्नेछु, किनकि मलाई थाहा छ— सबैभन्दा गाढा अँध्यारो नै बिहानीको संकेत हो। मेरो बिहानी अवश्य आउनेछ, भले नै त्यो मेरा आँखाहरूमा नछल्कियोस्, तर मेरो मुटुमा त्यो घाम सधैं लागिरहनेछ। म हार स्वीकार गर्दिनँ, म केवल आफूलाई रूपान्तरण गर्छु। यो अन्धकारलाई नै म मेरो नयाँ शक्ति बनाउनेछु। मेरो यात्रा जारी रहनेछ। मेरो संघर्ष जारी रहनेछ। म रहिरहनेछु।